Ενιαία ασφάλιση υγείας: μια απαραίτητη μεταρρύθμιση

[Δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑ 9/12/2008]

Τον τελευταίο χρόνο απασχόλησε πολύ την κοινή γνώμη η συζήτηση για το ‘ασφαλιστικό’, που όμως περιορίσθηκε στις συντάξεις, αφήνοντας την ασφάλιση υγείας στο περιθώριο. Νομίζω ότι δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την παράμετρο αυτή, και θα πρέπει να τη δούμε ως την ‘άλλη’ απαραίτητη ασφαλιστική μεταρρύθμιση. Όσα γράφονται στη συνέχεια αποτελούν προσωπικές απόψεις, ανεξάρτητες από πολιτική τοποθέτηση.

Στο προεκλογικό πρόγραμμα του κυβερνώντος κόμματος για την υγεία συναντά κανείς ήδη στην πρώτη σελίδα την εξαγγελία ότι «θα εξασφαλίζονται ίδιες δυνατότητες εύκολης πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας υψηλού επιπέδου για όλους τους πολίτες». Δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με τέτοιο στόχο. Ωστόσο, χωρίς να είμαι ειδικός στις ασφαλίσεις και τα οικονομικά της υγείας, πιστεύω ότι βασική προϋπόθεση για την ισοτιμία πρόσβασης και την ομοιογένεια των παρεχομένων υπηρεσιών είναι η ενιαία και ισότιμη ασφάλιση υγείας, ως παροχή ανεξάρτητη από συντάξεις ή άλλα βοηθήματα. Στην Ελλάδα τα δυο είδη παροχών γενικά καλύπτονται από τα ίδια ταμεία. Αυτό είναι άτοπο, διότι υπάρχει μια βασική φιλοσοφική διαφορά ανάμεσά τους. Ας τη δούμε με συντομία.

Η ανάγκη για φροντίδα υγείας (πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία νόσων) αρχίζει από τη γέννηση (ή και τη σύλληψη) του κάθε ανθρώπου και είναι ανεξάρτητη από την εργασία. Οι αρρώστιες είναι ‘δημοκράτισσες’ και δεν κάνουν διακρίσεις ηλικιών, φύλων, τάξεων και επαγγελμάτων. Η γρίπη, το έμφραγμα, η αναπηρία και ο καρκίνος είναι ίδια για τον αγρότη και τον εφοπλιστή, τον ψηφοφόρο και τον πρωθυπουργό. Η διάγνωση και η θεραπεία τους απαιτούν τα ίδια μέσα και επιφορτίζουν εξίσου το σύστημα υγείας. Όπως πρέπει αντικειμενικά και ισότιμα να αντιμετωπίζονται από τον γιατρό, έτσι πρέπει να είναι ομοιόμορφη και η ασφαλιστική τους κάλυψη. Είναι αδιανόητο κάθε ταμείο να έχει διαφορετική νοσολογία και φαρμακολογία, όπως είναι αδιανόητο να υπάρχουν ‘άμεσα’ και ‘έμμεσα’ ασθενείς.

Από την άλλη, η υποχρέωση κράτους και εργοδοτών να προσφέρουν συντάξεις, επιδόματα, εφάπαξ και άλλα συναφή ευεργετήματα στοιχειοθετείται μόνο από τη στιγμή που κάποιος εντάσσεται στην αγορά εργασίας. Οι παροχές αυτές μπορεί να ποικίλλουν, ανάλογα με το είδος της εργασίας και τις κρατήσεις που γίνονται για το σκοπό αυτό. Εδώ τα ταμεία μπορούν να διαφοροποιούν τις παροχές τους μέσα στα νόμιμα πλαίσια.

Με δυο λόγια, άλλο πράγμα είναι η φροντίδα υγείας και άλλο η σύνταξη. Η διασύνδεση της ασφάλισης υγείας με συντάξεις και άλλες κοινωνικές παροχές στην Ελληνική πραγματικότητα ‘παντρεύει’ ανόμοια πράγματα και δημιουργεί μια θεμελιώδη ανισότητα στην παρεχόμενη ιατρική περίθαλψη. Οδηγεί σε ποικίλες τακτικές για την αναγραφή, έγκριση και πληρωμή εξετάσεων, φαρμάκων και δαπανών νοσηλείας, που συγχύζουν τους γιατρούς και ταλαιπωρούν τους ασθενείς. Άμεση συνέπεια του πολυδαίδαλου αυτού ‘συστήματος’ είναι μια γραφειοκρατία με πολλά παρακλάδια και επικαλύψεις αρμοδιοτήτων, με διόγκωση του διοικητικού κόστους της περίθαλψης.

Πιστεύω πως είναι κοινωνικά ανεπίτρεπτο σε μια σύγχρονη πολιτεία να έχει πολίτες ‘πολλών ταχυτήτων’ στην ασφάλιση υγείας. Σε αντιδιαστολή, το βρετανικό NHS εξασφαλίζει την ισοτιμία των ασφαλισμένων και δεν αφήνει ακάλυπτο ούτε έναν από τα 60 εκατομμύρια κατοίκους της χώρας. Όσα άλλα τρωτά κι αν έχει, κανείς δεν μπορεί να το κατηγορήσει για μεροληψία. Αν μια παροχή (φάρμακο ή υπηρεσία) είναι διαθέσιμη, καθένας μπορεί να την χρησιμοποιήσει θεμιτά και ισότιμα. Αν δεν διατίθεται (π.χ. για λόγους υπερβολικού κόστους ή αναπόδεικτης αποτελεσματικότητας), κανείς δεν μπορεί να την αποκτήσει, ούτε φανερά ούτε κρυφά. Στη διάρκεια πολλών ετών εργασίας μου στη Βρετανία, ούτε μια φορά δεν με απασχόλησε το ερώτημα αν ένας ασθενής μου μπορούσε να πληρώσει το κόστος της ιατρικής φροντίδας, κάτι που αποτελεί καθημερινό πονοκέφαλο στην Ελλάδα.

Βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος είναι ο διαχωρισμός των πόρων υγείας από τους πόρους συντάξεων και άλλων παροχών. Οι κρατήσεις για ασφάλιση υγείας δεν μπορούν να δίνονται για εφάπαξ. Στο αγγλικό σύστημα γίνονται χωριστές κρατήσεις για σύνταξη και χωριστές για περίθαλψη. Οι τελευταίες διοχετεύονται στον προϋπολογισμό υγείας, και εξαρτώνται από το εισόδημα του ασφαλισμένου. Αυτό δεν διαφοροποιεί τις παροχές υγείας προς τον κάθε ασθενή, ο οποίος αντιμετωπίζεται ισότιμα κατά την προσέλευσή του στο γιατρό ή το νοσοκομείο.

Η ενιαία ασφάλιση υγείας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε περιορισμό των δαπανών και ορθολογική διαχείριση των πόρων. Έτσι, θα καταργήσει φαινόμενα όπως αναγραφή εξετάσεων και φαρμάκων σε ξένα βιβλιάρια και μπορεί να περιορίσει σημαντικά τα υπέρογκα χρέη των ταμείων προς τα νοσοκομεία. Η ισοτιμία των παροχών σημαίνει ότι μπορούν να θεσπισθούν κανόνες και περιορισμοί στη χορήγηση κάθε μορφής περίθαλψης, που θα ισχύουν για όλους, χωρίς εξαιρέσεις. Τέλος, ένα ενιαίο σύστημα επιδέχεται απλούστερα μηχανογράφηση και μπορεί να παρέχει αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία, απαραίτητα για τον προγραμματισμό υγείας.

Το ιδεώδες επομένως είναι ένας ενιαίος ασφαλιστικός φορέας υγείας για κάθε κάτοικο της χώρας, μικρό και μεγάλο, εργαζόμενο και μη, Έλληνα και παρεπίδημο, που θα έχει ανεξάρτητη ειδική χρηματοδότηση, που δεν θα έχει σχέση με τα ποικιλώνυμα συνταξιοδοτικά ταμεία, και που θα καλύπτει αποκλειστικά την ομοιόμορφη υγειονομική περίθαλψη. Η υιοθέτηση ενός τέτοιου συστήματος απαιτεί βούληση για βελτίωση, ευελιξία στη σκέψη και αποβολή του άκαμπτου δογματισμού των πολιτικών (επιτέλους, ας κάνουν και κάτι πραγματικά υπερκομματικό) και των λειτουργών του συστήματος, σωστή ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων και διαφανείς διαδικασίες, ώστε να μη δημιουργείται πουθενά υπόνοια ότι ‘χάνονται κεκτημένα’. Μόνο έτσι μπορεί να γίνει δεκτό με εμπιστοσύνη απ’ όλους και να πετύχει το σκοπό του.

Advertisements

2 thoughts on “Ενιαία ασφάλιση υγείας: μια απαραίτητη μεταρρύθμιση

  1. Σημείωση του συντάκτη: Έχω γράψει επανειλημμένα, εδώ και πολλά χρόνια και επί διαφόρων κυβερνήσεων, σε διάφορα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα για την ανάγκη δημιουργίας ενός ενιαίου συστήματος ασφάλισης υγείας. Μια αντίστοιχη εισήγηση περιλαμβάνεται στις πρόσφατες προτάσεις των ειδικών για την αναμόρφωση του ασφαλιστικού. Περιμένω να δω τη συνέχεια.

  2. Το αυτονόητο στη χώρα μας δεν υπάρχει. Δυστυχώς, η έλλειψη ενιαίας ασφάλισης υγείας συμβάλλει τα μέγιστα και στην έλλειψη οργανωμένης πρωτοβάθμιας περίθαλψης και οιγογενειακού γιατρού. Αυτά οδηγούν σε μεγάλη οικονομική αιμορραγία και παράλληλη αποδυνάμωση της νοσοκομειακής (δευτεροβάθμιας) και ειδικής (τριτοβάθμιας) περίθαλψης, με τις γνωστές απαράδεκτες καθημερινές εικόνες.
    Άραγε οι υπεύθυνοι θα συγκινηθούν ποτέ;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s