Σκόρπιες ιατρο-οικονομικές σκέψεις

[Δημοσιεύθηκε στα Ιατρικά Θέματα 2002 (26): 15-16]

Στο περασμένο τεύχος των Ιατρικών Θεμάτων δημοσιεύθηκε απόφαση (τίνος;), βάσει της οποίας από 1-7-2002 θα πρέπει να υποβάλλονται αναλυτικές ονομαστικές καταστάσεις για την περίθαλψη των ασφαλισμένων του Δημοσίου προκειμένου να αποδοθούν (εν καιρώ…) οι ανάλογες αμοιβές. Με άλλα λόγια, το Δημόσιο, αντί να πηγαίνει μπροστά, ξαναγυρίζει σε ένα σύστημα που είχε εγκαταλείψει από πολλά χρόνια, ζητώντας ταυτόχρονα οι καταστάσεις να είναι δακτυλογραφημένες.

Με όλο το σεβασμό που (θα έπρεπε να) τρέφουμε προς το Κράτος και τις υπηρεσίες του, μια τέτοια απαίτηση αποτελεί εμπαιγμό προς τους γιατρούς που έχουν συμβληθεί με το Δημόσιο για να παρέχουν ιατρική φροντίδα στους ασφαλισμένους του, όταν το ίδιο αυτό Δημόσιο πρακτικά ΔΕΝ αμείβει την κλινική εργασία. Ουσιαστικά το Δημόσιο πληρώνει μόνο τις ιατρικές πράξεις. Αυτός είναι ένας πολύ βασικός λόγος για την διόγκωση του αριθμού των εκτελουμένων πράξεων και την υποβάθμιση της κλινικής ιατρικής σκέψης, μόνο που κάτι τέτοιο δεν γίνεται εύκολα κατανοητό από ανθρώπους των γραφείων. Ένα πολύ απλό παράδειγμα: η ιατρική επίσκεψη πληρώνεται με 2200 δρχ (6,46 ευρώ), ενώ ο συνδυασμός βρογχοσπιρομέτρησης/καμπύλης ροής-όγκου/οξυμετρίας (που αποτελεί τον στοιχειώδη έλεγχο αναπνευστικής λειτουργίας) αποτιμάται σε 10300 δρχ (30,23 ευρώ). Αυτό δεν αποτελεί κίνητρο για τον γιατρό να απομακρυνθεί σιγά-σιγά από την επίπονη και χρονοβόρα (αλλά μη δραχμοφόρα) διαδικασία της λήψης του ιστορικού και της κλινικής εξέτασης και να επιδοθεί στην εκτέλεση ‘πράξεων’ που θα προσκομίσουν τα προς το ζην; Αν η ιατρική επίσκεψη αμειβόταν σωστά, θα μειωνόταν σημαντικά η τάση της αναγραφής προσθέτων εξετάσεων για τη συμπλήρωση του εισοδήματος του γιατρού.

Σαν να μην έφθαναν τα παραπάνω, έρχεται το Δημόσιο και απαιτεί ακόμη περισσότερη γραφική εργασία προκειμένου να αποδώσει, με καθυστέρηση μερικών μηνών, τις λειψές και κουτσουρεμένες ‘αμοιβές’ του. Και ύστερα ‘απορεί και εξίσταται’ διότι υπάρχει παραοικονομία στην υγεία, όταν το ίδιο τόσο ‘πλουσιοπάροχα’ αποζημιώνει τους γιατρούς για τις υπηρεσίες που προσφέρουν στο κοινό.

*****

Έχοντας ήδη διατρέξει τον μήνα Ιούνιο, ελπίζω οι εξ ημών ελεύθεροι επαγγελματίες να σκεφθήκαμε εγκαίρως και τα ασφαλιστικά μας, ώστε να μη βρισκόμαστε στη δυσάρεστη θέση να πληρώνουμε προσαυξήσεις και ‘ποινές’ μετά την 30ή του μηνός. Όσοι καταβάλλουμε οι ίδιοι τις ασφαλιστικές μας εισφορές, χωρίς να βασιζόμαστε στην καλή προαίρεση κάποιου εργοδοτικού φορέα, διαπιστώνουμε την τραγική ανεπάρκεια του υφισταμένου συστήματος. Για να πληρώσει λοιπόν κανείς το ΤΣΑΥ, πρέπει να θυσιάσει ένα πρωινό για μετάβαση στα γραφεία του, όπου διαπιστώνει ότι ένας/μία υπάλληλος κάθεται στο ταμείο για να εξυπηρετήσει μια ουρά ατόμων. Η εναλλακτική λύση είναι να πληρώσει σε Τράπεζα, αυτό όμως προϋποθέτει ότι πήγε πρώτα στο ΤΣΑΥ για να πάρει το ειδικό έντυπο, αλλά και ότι θα ξαναπάει στο ΤΣΑΥ μετά την πληρωμή για να πάρει την επίσημη απόδειξη εξόφλησης για την φορολογική του δήλωση. Σε μια εποχή που οι λογαριασμοί κάθε είδους (από ΔΕΗ μέχρι κινητή τηλεφωνία) εξοφλούνται με πάγιες εντολές μέσω Τραπέζης, σε τακτές ημερομηνίες και χωρίς καμμιά ενασχόληση του υποχρέου, το σύστημα του ΤΣΑΥ είναι, λίαν επιεικώς, αρχαιολογικής αξίας. Υπάρχει καμμιά προοπτική να δούμε κάτι πιο σύγχρονο; Σημειώνουμε ότι το σύστημα των παγίων εντολών συμφέρει και το ίδιο το Ταμείο, μια και τα έσοδα κατατίθενται κάθε ορισμένο χρονικό διάστημα, χωρίς καθυστερήσεις και παραλείψεις από την πλευρά των ενδιαφερομένων. Απλό και επωφελές, αρκεί να το σκεφθεί κανείς.

*****

Το ασφαλιστικό βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο της επικαιρότητος, και φαίνεται ότι θα συνεχίσει να απασχολεί τα ‘Μέσα’ και τους εργαζομένους κάθε είδους, για ποικίλους λόγους. Κάτι που δεν ακούγεται πουθενά είναι η πολύ απλή σκέψη για διαχωρισμό των συντάξεων από τις εισφορές υγειονομικής περίθαλψης. Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει να βγάζουμε τα δύο αυτά είδη παροχών από το ίδιο τσουβάλι, αυτό όμως δεν είναι ούτε λογικό ούτε δεοντολογικά σωστό.

Από φιλοσοφική πλευρά, τα δυο πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Η συνταξιοδότηση, τα διάφορα επιδόματα, άδειες κ.ο.κ. έχουν άμεση σχέση με την εργασία που επιτελεί κανείς, και μπορούν να υπάγονται σε διαφόρους φορείς και ταμεία, ανάλογα με τον κλάδο απασχόλησης του ασφαλιζομένου. Η υγεία και η περίθαλψη όμως; Είναι δυνατόν να δεχθούμε ότι διαφέρει η γρίππη, η σκωληκοειδίτιδα, η στεφανιαία νόσος ή ο καρκίνος του δημοσίου υπαλλήλου από τις αντίστοιχες παθήσεις του αγρότη, του οικοδόμου, του τραπεζικού, του εφοπλιστή ή του ανασφάλιστου; Και ακόμη, είναι δυνατόν—μέσα στην ίδια κατηγορία—να έχουμε άμεσα και έμμεσα πάσχοντες από τα ίδια νοσήματα;

Όσο και αν φαίνεται αστείο όταν το διαβάζουμε, αυτό ακριβώς το φαινόμενο αντιμετωπίζουμε στην καθημερινή ιατρική μας πρακτική, και αυτό υφίστανται οι ασθενείς μας. Αποτέλεσμα είναι να ισχύουν ποικίλες τακτικές για την αναγραφή, θεώρηση, έγκριση και πληρωμή εξετάσεων, φαρμάκων, δαπανών νοσηλείας και άλλων συναφών, που με τη σειρά τους συγχύζουν τους γιατρούς και ταλαιπωρούν τους ασθενείς. Έτσι η διαδικασία εκτέλεσης π.χ. μιας αξονικής τομογραφίας είναι τελείως διαφορετική για τον ασφαλισμένο του ΙΚΑ, του ΟΓΑ και του Δημοσίου (για να περιορισθούμε σε τρεις μόνο μεγάλους ασφαλιστικούς φορείς). Αυτό καταργεί την ισοτιμία πρόσβασης των ασθενών στις υπηρεσίες.

Δεν ξέρουμε αν η λύση του προβλήματος μπορεί να δοθεί μέσα από τον Οργανισμό Διαχείρισης Πόρων Υγείας (Ο.ΔΙ.Π.Υ.), την εξαγγελία του οποίου ακούσαμε από τον τέως υπουργό μας, αλλά ακόμη δεν είδαμε στην πράξη. Γεγονός είναι πάντως ότι τέτοιο μπορεί να γίνει μόνο αν συνοδεύεται από διαχωρισμό των πόρων υγείας από τους πόρους συντάξεως και άλλων παροχών (ώστε τα χρήματα του ενός ταμείου να μη μπαλώνουν τρύπες του άλλου). Στο Βρεταννικό σύστημα αυτό σημαίνει χωριστές κρατήσεις για περίθαλψη και χωριστές για σύνταξη. Οι κρατήσεις για περίθαλψη διοχετεύονται στον προϋπολογισμό της υγείας, και εξαρτώνται άμεσα από το εισόδημα του κάθε ασφαλισμένου. Αυτό φυσικά δεν διαφοροποιεί τις παροχές υγείας προς τον τελευταίο, ο οποίος δικαιούται πλήρη και ισότιμη φροντίδα από το γιατρό ή το νοσοκομείο.

Η υιοθέτηση ενός μοντέλου παροχής υπηρεσιών διαφορετικού από αυτό που ίσχυε μέχρι τώρα προϋποθέτει ευελιξία στη σκέψη και αποβολή του άκαμπτου δογματισμού, τόσο από την πλευρά των λειτουργών του συστήματος όσο και από την πλευρά του κοινού. Προϋποθέτει επίσης σωστή ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων και διαφανείς διαδικασίες, ώστε να μη δημιουργείται πουθενά η υπόνοια ότι ‘πάνε να μας αδικήσουνε’ ή ότι ‘χάνουμε κεκτημένα’. Και οπωσδήποτε απαιτεί την γνήσια επιθυμία για βελτίωση, και όχι για αλλαγή χάριν της αλλαγής. Φαίνεται όμως ότι αυτά τα αυτονόητα σπανίζουν στον τόπο μας.

*****

Δεν μπορούμε να μη τελειώσουμε με μια αναφορά στο φορολογικό μας σύστημα. Εξαγγέλθηκε πρόσφατα η απόφαση για το ‘κλείσιμο’ των φορολογικών υποθέσεων για μια εξαετία για επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Όσοι γνωρίζουν το σύστημα από προηγούμενες εφαρμογές του δεν έχουν καμμιά επιφύλαξη: πληρώνοντας ένα ποσόν απαλλάσσονται από τον φόβο κάποιου ελέγχου, που μπορεί να αποκαλύψει ατασθαλίες, είτε από ειλικρινή αβλεψία είτε από συστηματικό δόλο (τα δυο αυτά ενδεχόμενα αντιμετωπίζονται ως ισοβαρείς αξιόποινες πράξεις). Από την πλευρά του το Κράτος αναγνωρίζει (σιωπηρά) ότι δεν εισπράττει με τις συνήθεις διαδικασίες φορολόγησης των επαγγελματιών όλα όσα δικαιούται, και τους παρέχει μια ‘έντιμη’ διέξοδο. Με απλά λόγια, λέει σε όλους μας: ‘Ξέρω ότι κρύβετε εισοδήματα. Γι’ αυτό λοιπόν, κάθε πέντε χρόνια θα μου δίνετε ένα επιπλέον ποσό για να παραγράφω τα χρέη που μπορεί να διαπιστώσω αν ελέγξω αναλυτικά τον καθένα σας’.

Η λογική του Κράτους έχει βέβαια εισπρακτικό αντίκρυσμα. Από το τίποτε, καλό είναι να μπουν στο δημόσιο ταμείο μερικά δισεκατομμύρια ευρώ, και συγχρόνως να έχουν όλοι το κεφάλι και τη φορολογική συνείδησή τους ήσυχη. Στην ουσία όμως διαιωνίζει και συντηρεί την παγιωμένη νοοτροπία της αμοιβαίας καχυποψίας: ‘Με κλέβεις, άρα δικαιούμαι να σε κλέβω κι εγώ’, λέει τόσο το Κράτος προς τον κάθε πολίτη (έντιμο ή ανέντιμο), όσο και ο κάθε πολίτης προς το Κράτος. Είναι πολύ αργά (και πρακτικά αδύνατο) να ψάξουμε και να βρούμε ‘τίς ήρξατο χειρών αδίκων’ στον φαύλο αυτό κύκλο. Φυσική συνέπεια της σημερινής κατάστασης είναι να ακολουθούν και οι νεότεροι το παράδειγμα και τη συμβουλή των παλαιοτέρων και να βαδίζουν στον ίδιο δρόμο, μια και υπάρχει πάντα ο φόβος του ΣΔΟΕ. Μόνο αν κάποια στιγμή αρχίζαμε να διδάσκουμε συνειδητά μια πρακτική ‘Αγωγή του Πολίτη’ (όχι μόνο πόσα άρθρα έχει το Σύνταγμα, αλλά ποιές είναι οι υποχρεώσεις του Κράτους απέναντι στους πολίτες, και αντίστροφα), και να εφαρμόζουμε στην πράξη όσα γνωρίζουμε πολύ καλά στη θεωρία, ίσως να υπήρχε κάποια ελπίδα διόρθωσης, σε ένα μακρινό σημείο του μέλλοντος.

[Σημείωση: Το παλιό αυτό κείμενο ξανάρχεται στην επικαιρότητα με αφορμή την εξαγγελία μιας ακόμη περαίωσης. Όσο για τα υπόλοιπα θέματα που θίγει, δεν νομίζω ότι άλλαξε κάτι. Δυστυχώς.]

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s