«Ο ιατρός Τεχνοκράτης θα σας δεχθεί αφού πρώτα…»

Δημοσιεύθηκε στα Ιατρικά Θέματα (τ. 68)

«Αύριο θα της κάνουν και μαγνητική», είπε η κυρία που είχε επισκεφθεί την άρρωστη το απόγευμα και πέρασε από το ιατρείο για να με ενημερώσει.
Περίφημα, σκέφθηκα. Η τελευταία λέξη της ιατρικής τεχνολογίας στη διάθεσή μας. Δεν απομένει παρά ένα PET-CT. Φωναχτά τη ρώτησα: «Για ποιο σκοπό;»
«Μα, για να δούνε πώς πάει με τις ακτινοβολίες που κάνει τόσες μέρες τώρα», είπε η συνομιλήτριά μου, κάπως παραξενεμένη που αμφισβητούσα τη σκοπιμότητα της σύγχρονης απεικόνισης.
Μάλλον για να διαπιστώσουν την ακριβή αιτία θανάτου, σκέφθηκα τελείως κυνικά, και προσπάθησα να αλλάξω θέμα συζήτησης. Ωστόσο η κυρία είχε ακόμη το νου της στην άρρωστη.
«Γιατρέ, έχει ανοίξει τώρα. Έχει κάτι κατακλίσεις τεράστιες, μέχρι το κόκαλο».
«Αυτό είναι από την ακινησία», είπα, περήφανος για την επιστημονική μου γνώση. «Αφού είναι παράλυτη, τα υπόλοιπα ήταν θέμα χρόνου».
«Μα, είχε αρχίσει να σκάζει το δέρμα πριν παραλύσουν τα πόδια της», επέμεινε εκείνη.
«Πώς μπορούσε να γίνει αλλιώς, όταν την είχαν καθηλώσει στο κρεβάτι με δυο σωλήνες παροχέτευσης στο θώρακα;» ανταπάντησα εγώ.
«Δηλαδή δεν έπρεπε να της κάνουν την παροχέτευση;»
«Νομίζω ότι αν άδειαζαν μόνο τη μία πλευρά το αποτέλεσμα θα ήταν σχεδόν το ίδιο: θα ανακουφιζόταν από την δύσπνοια χωρίς να ακινητοποιηθεί τελείως. Ίσως με τον τρόπο αυτό να απέφευγε τα χειρότερα. Πώς όμως έφθασε να παραλύσει;»
«Να, μετά την αφαίρεση του υγρού την έστειλαν στο σπίτι. Την επόμενη μέρα εκείνη τηλεφώνησε στο νοσοκομείο γιατί ένοιωθε να μουδιάζουν τα πόδια της. Πονούσε και λίγο στην πλάτη. Της είπαν ότι δεν μπορούσαν να την δουν εκείνη τη μέρα, και ότι έπρεπε να πάει στο εφημερεύον. Πήγε εκεί, την είδαν, και της είπαν ότι την άλλη μέρα θα πήγαινε πάλι εκεί που ήξεραν την περίπτωσή της. Όταν έφτασε στο πρώτο νοσοκομείο, ήδη δεν μπορούσε να κουνήσει τα πόδια της. Την έβαλαν μέσα, και την επόμενη μέρα ήρθε να την δει ένας νευρολόγος. Ζήτησε να της κάνουν μαγνητική στον αυχένα».
«Κουνούσε τα χέρια της;» ρώτησα.
«Ναι, τα χέρια δεν είχαν κανένα πρόβλημα. Αλλά ήταν μουδιασμένη από τον θώρακα και κάτω, και τα πόδια δεν δούλευαν καθόλου».
«Και πότε άρχισε τη θεραπεία;»
«Μετά από δυο μέρες της έκαναν την μαγνητική, και δεν έδειξε τίποτε».
Τι να δείξει; σκέφθηκα. Εφόσον τα χέρια δούλευαν και το επίπεδο αισθητικότητος ήταν μερικούς σπονδύλους πιο χαμηλά, όσες εξετάσεις κι αν έκαναν στον αυχένα δεν θα έβρισκαν την αιτία του προβλήματος. Ξαναγύρισα στην συνομιλήτριά μου.
«Πότε άρχισε τις ακτινοβολίες;»
«Νομίζω μία εβδομάδα μετά που μπήκε στο νοσοκομείο, και συνεχίζει ακόμη».
«Εντάξει. Ας ολοκληρώσει τη θεραπεία της και βλέπουμε», είπα για να δώσω τέλος στην επώδυνη αυτή συνομιλία. «Να με ενημερώσετε για την εξέλιξη».
Η κυρία έφυγε, κι εγώ έπιασα το κεφάλι μου που είχε αρχίσει να πονάει από την ιστορία την οποία μόλις είχα ακούσει.

* * * * * * *

Είχα γράψει τα παραπάνω πριν αρκετά χρόνια, σε μια προσπάθεια εκτόνωσης από την ένταση που μου είχε δημιουργήσει η – κατά πάντα αληθινή – συζήτηση. Πρόσφατα ανέσυρα το κείμενο από το αρχείο, και διαβάζοντάς το ξανά απαρίθμησα τα προβλήματα που διαφαίνονται στον χειρισμό της ασθενούς:
• Απαιτητικές απεικονιστικές εξετάσεις χωρίς κλινική νευρολογική εκτίμηση, άρα κακή ‘στόχευση’ της απεικόνισης, και αδικαιολόγητη ταλαιπωρία της άρρωστης
• Άγνοια του γεγονότος ότι η συμπίεση του νωτιαίου μυελού αποτελεί μια από τις πιο επείγουσες καταστάσεις στην κλινική ογκολογία, όπου ακόμη και οι ώρες έχουν σημασία και μπορεί να σημαίνουν τη διαφορά ανάμεσα σε έναν περιπατητικό και έναν παράλυτο καρκινοπαθή
• Αμηχανία μπροστά στον ανίατο ασθενή: παραγγέλλουμε ‘εξετάσεις’ επειδή δεν έχουμε διδαχθεί τις βασικές αρχές της ανακούφισης των συμπτωμάτων.
• Επιτέλους, ποιος είναι υπεύθυνος για την συνεχιζόμενη παρακολούθηση του (κάθε) καρκινοπαθούς αρρώστου, ούτως ώστε αυτός να μην πέφτει στο κενό ανάμεσα στα εφημερεύοντα νοσοκομεία;

Ας προσθέσω και μια ακόμη συναφή προσωπική παρατήρηση. Κάθε τόσο έρχονται στα χέρια μου για μετάφραση πορίσματα εξετάσεων, τα οποία οι ασθενείς στέλνουν σε νοσοκομεία του εξωτερικού ‘για μια δεύτερη γνώμη’. Πολύ σπάνια στα χαρτιά αυτά περιλαμβάνεται μια στοιχειώδης κλινική έκθεση. Αξονικές, μαγνητικές, σπινθηρογραφήματα, βιοψίες, καρκινικοί δείκτες, ενδοσκοπήσεις κάθε τύπου, αλλά πουθενά μια περιγραφή του ασθενούς ως προσώπου (πέρα από το φύλο και την ηλικία) που να μας δείχνει πώς εξελίχθηκε το πρόβλημά του, σε τί κατάσταση βρίσκεται, τί ενοχλήματα έχει και τί θεραπευτικές παρεμβάσεις έχουν γίνει ως τώρα. Όχι αδικαιολόγητα, αυτός που θα παραλάβει όλα αυτά τα αποτελέσματα θα αναρωτηθεί αν είδε και εξέτασε τον άρρωστο κάποιος κλινικός γιατρός.
Όλα τα παραπάνω βέβαια ανάγονται σε μια εκπαίδευση (προπτυχιακή και μεταπτυχιακή) που όλο και ξεμακραίνει από την κλασική φιλοσοφία της ιατρικής. Από το στόμα του Χριστού γνωρίζουμε ότι κανένας προφήτης δεν είναι δεκτός στον τόπο του. Έτσι, στην ίδια την πατρίδα του Ιπποκράτη η Τεχνολογία έχει εξοβελίσει την Τέχνη. Ο ιατρός Τεχνοκράτης θα σας δεχθεί αφού πρώτα περάσετε από όλα τα υπάρχοντα εργαστήρια και φέρετε μαζί σας τα αποτελέσματα των εξετάσεων. Ο βίος είναι βραχύς, δεν προλαβαίνουμε να μάθουμε την ‘μακρή τέχνη’. Πού καιρός να εξετάζουμε ασθενείς; Έχουμε τόσα ‘περιστατικά’ στα χέρια μας.
Η ασθενής της ιστορίας μας τελικά απεβίωσε παράλυτη, κατάκοιτη, με κατακλίσεις. Ωστόσο, είχαμε την ακριβή εικόνα της έκτασης των μεταστάσεών της, σε τρεις διαστάσεις και φωτογραφισμένες με χρώματα της επιλογής μας. Άλλωστε, αυτό θα μας ζητούσαν αν θέλαμε να παρουσιάσουμε ή να δημοσιεύσουμε το ‘περιστατικό’. Το αν της φερθήκαμε καλά, αν ανακουφίσαμε όσο ήταν δυνατό τα προβλήματά της, αν την κάναμε να νιώσει σαν άνθρωπος και όχι σαν πειραματόζωο τις τελευταίες εβδομάδες ή μέρες της ζωής της, δεν ενδιαφέρει ούτε τους κριτές των εργασιών ούτε τους αρχισυντάκτες των ιατρικών περιοδικών.
Εμείς με τίνος το μέρος είμαστε;

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s